BIESZCZADY -
Pasma górskie Bieszczadów zajmują południowo-wschodni
kraniec Polski, leżą na pograniczu Ukrainy i Słowacji.
Przyjmuje się, że granica Bieszczadów przebiega od przełęczy
Łupkowskiej na zachodzie do przełęczy Użockiej na wschodzie,
oraz od granicy ze Słowacją na południu do linii kolejowej
Zagórz - Krościenko na północy.
W
części Bieszczadów leżących na terenie Polski wyróżniamy
następujące pasma górskie:
- Pasmo graniczne, które biegnie od przełęczy Łupkowskiej,
granicą ze Słowacją po Kremenaros a dalej na wschód po
przełęcz Użocką ( granica z Ukrainą). Najwyższy szczyt
tego pasma to Wielka Rawka - 1307 m n.p.m.
- Pasmo Wysokiego Działu w skład którego wchodzi pasmo
Wołosani (1071 m n.p.m.) i Hryszczatej (997 m n.p.m.).
- Pasmo Połonin ciągnące się od Smereka (1220 m n.p.m.)
przez Połoninę Wetlińską (1253 m n.p.m.) i Caryńską (1297
m n.p.m.) po grupę Tarnicy (1346 m n.p.m.) i Rozsypaniec,
gdzie łączy się z pasmem granicznym.
- Pasmo Łopiennika (1069m n.p.m.) i Durnej (979 m n.p.m.)
- Pasmo Otrytu na północ od Sanu z najwyższym szczytem
Trohańcem (939m n.p.m.).
Z grzbietów Przedgórza Bieszczadzkiego można wspomnieć
nieduże pasmo Ostrego (804 m n.p.m.) i długi Wał Żukowa
(Holica 762 m n.p.m.).
Główną
rzeką polskich Bieszczadów jest San. Na odcinku bieszczadzkim
ma dorzecze rozwinięte wybitnie asymetrycznie z przewagą
dopływów lewych, największe z nich to Wołosaty, Solinka
z Wetlinką, Hoczewka, Osława z Osławicą. Jedynym większym
dopływem prawobrzeżnym jest Czarny. Granica dorzecza górnego
Sanu stanowi równocześnie część głównego europejskiego
działu wód, oddzielającego zlewiska Bałtyku i Morza Czarnego.
Do zlewiska Morza Czarnego należą Strwiąż i Mszanka ze
swoimi dopływami toczące swoje wody do Dniestru. Nieomal
pośrodku Bieszczadów spiętrzone zaporami wody Sanu i Solinki
utworzyły dwa sztuczne zbiorniki - Jezioro Solińskie i
Myczkowskie.
Klimat
Bieszczadów ma charakter górski o stosunkowo silnych cechach
kontynentalnych. Południowo-wschodnie wyższe partie gór
są chłodniejsze od pozostałych partii Bieszczadów. Średnia
temperatura roczna oscyluje tu w przedziale 5 stopni Celsjusza.
W
szacie roślinnej Bieszczadów dominują lasy i tereny zadrzewione,
zajmują one ponad 70% powierzchni. Osobliwością florystyczną
polskich Bieszczadów jest to, że górną granicę lasów tworzy
regiel dolny - karłowate buki o poskręcanych konarach.
Brak zupełnie świerkowego regla górnego i pietra kosodrzewiny.
Połoniny występują od wysokości ponad 1200 m n.p.m., gdzie
dominują zespoły ubogiej murawy i niskich krzewinek. Dużo
mniejszą powierzchnię zajmują zarośla olchy kosej i jarzębiny.
Bieszczadzką
osobliwością są tzw. torfowiska wysokie zasilane głównie
przez opady (w przeciwieństwie do pospolitych w Polsce
torfowisk niskich, zasilanych przez wody gruntowe).
Fauna
Bieszczadów obejmuje ponad 230 gatunków zwierząt kręgowych.
Ze ssaków najliczniejsze są gryzonie: wiewiórki ciemne
i rude, popielice, koszatki, orzesznice.
Bieszczady są jednym z nielicznych w Polsce, obok Tatr
i Babiej Góry miejscem występowania niedźwiedzia brunatnego,
szacuje się, że 70% populacji niedźwiedzia w naszym kraju
żyje w Bieszczadach. Wilki występują w całych Bieszczadach,
a ich liczbę szacuje się na ponad 100 osobników. Liczbę
rysi określa się na ok. 50 szt. Jeleń karpacki przebywa
głównie w odległych i rzadko odwiedzanych kompleksach
leśnych. Żubry przebywają zasadniczo w widłach Sanu i
Wołosatego oraz występują na stokach Magurycznego w rejonie
Woli Michowej. Z innych ssaków żyją: dziki, lisy, borsuki,
a nad potokami wydra, a w niższych partiach gór sarna.
Z bogatego świata ptactwa na uwagę zasługuje orzeł przedni
i orliki. Występuje tu również płochacz halny i siwerniak.
Znajdują się tu ostoje puchacza i bociana czarnego.
W
1973 r. po blisko 20-letnich staraniach utworzono Bieszczadzki
Park Narodowy, zajmuje on obszar ok. 30.000 ha. Otulinę
BPN stanowią dwa utworzone w 1992 r. parki krajobrazowe:
Ciśniańsko-Wetliński (ok. 45.000 ha) i Doliny Sanu (ok.
35.000 ha).
Najciekawsze
okazy fauny i flory bieszczadzkiej można obejrzeć w Muzeum
Przyrodniczym w Ustrzykach Dolnych.
Najważniejsze
drogi w Bieszczadach to dwie obwodnice tzw. Duża Obwodnica
ukończona w roku 1962 (Lesko - Ustrzyki Dolne - Lutowiska
- Ustrzyki Górne - Cisna - Baligród - Lesko), oraz Mała
Obwodnica oddana do użytku w roku 1969 która łączy Hoczew
z Czarną poprzez Wołkowyję i Polanę. Pod koniec lat 70
powstała również tzw. Droga Karpacka łącząca Komańczę
z Cisną. Przy okazji tych dużych inwestycji wybudowano
i przebudowano szereg bocznych odcinków dróg, w chwili
obecnej asfaltową drogą (często nie najlepszej jakości)
można dojechać praktycznie do każdej miejscowości w Bieszczadach.
W zimie wbrew potoczym opiniom panującym w Polsce można
dojechać do wszystkich większych miejscowości bieszczadzkich
(tylko trzeba pamiętać o zimowych oponach).
Dużą
atrakcją Bieszczadów jest bieszczadzka kolejka leśna.
Główną stacją jest Cisna - Majdan.
Więcej informacji tel. 013/ 468 63 35.
Kursy kolejki odbywają się na trasach: Majdan - Przysłup,
Majdan - Balnica, czas jazdy w jedną stronę ok 1 godz.,
ponadto można zamawiać pociągi specjalne a także przejazdy
drezyną na powyższych trasach oraz do Woli Michowej. Na
życzenie pasażerów po wcześniejszym uzgodnieniu pociąg
zatrzymuje się w dowolnym miejscu trasy.
Bieszczady,
choć już nie takie dzikie jak kiedyś, choć pocięte siecią
dróg i opasane ruchliwą obwodnicą bieszczadzką zachowały
wiele z dawnego uroku i dzikości. Ogromne puste przestrzenie
połonin, falujące morze traw, dają złudzenie wolności
i odizolowania od drugiego człowieka.
Kiedy
jechać w Bieszczady, co do tego wszyscy miłośnicy Bieszczadów
są zgodni - najlepiej jesienią, gdy liście na bukach poczerwienieją
krajobraz tych gór nabiera niepowtarzalnego uroku. Pogoda
jest wówczas zwykle doskonała, nie ma zniechęcających
do wędrówki upałów, a odbywające rykowisko jelenie dostarczają
niezwykłej leśnej muzyki.
Bieszczady
mogą być atrakcyjne nie tylko latem ale również zimą.
Zwolennicy jazdy na nartach najlepsze warunki znajdą w
Ustrzykach Dolnych i Weremieniu. Pojedyncze wyciągi działają
w wielu innych bieszczadzkich miejscowościach m.in. w
Bystrem, Cisnej, Dwerniczku, Ustrzykach Górnych i Polańczyku.
